พระอภิธรรมปิฎก
บทที่ ๕ - กามาวจรโสภณจิต ๒๔

กามาวจรโสภณจิต เป็นระดับจิตที่ยังท่องเที่ยวอยู่ในกามภูมิ คือภูมิอันเป็นแดนเกิดแห่งวัตถุและกิเลสกามแต่เป็นจิตที่เป็นไปในฝ่ายที่ดีงามเพราะประกอบด้วยโสภณเจตสิกซึ่งปรุงแต่งจิตให้เกิดประโยชน์ ให้ประเสริฐขึ้น ให้ปราศจากโทษภัยพิบัติ
กามาวจรโสภณจิตนี้ เป็นจิตที่ประกอบด้วยเหตุที่เรียกว่า “สัมปยุตเหตุ” คือเหตุที่ประกอบด้วยจิตนี้ เป็นฝ่ายโสภณเหตุหรือเหตุบุญ อันได้แก่ อโลภเหตุ อโทสเหตุ และอโมหเหตุ ตามสมควร จิตที่เหตุต่างๆ ประกอบนี้เรียกว่า “สเหตุกจิต” ในกามาวจรโสภณจิตทั้ง ๒๔ ดวง มีเหตุประกอบทุกดวง จึงเป็น สเหตุกจิตทั้งสิ้น

ตารางแสดงโสภณจิต

กามาวจรโสภณจิตนี้ จำเแนกออกไปเป็น ๓ ประเภทคือ
๑. กามาวจรกุศลจิต ๘ ดวง
๒. กามาวจรวิบากจิต ๘ ดวง
๓. กามาวจรกิริยาจิต ๘ ดวง
กามาวจรโสภณจิตทั้ง ๓ ประเภทนี้ มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า มหากุศลจิต มหาวิบากจิตและมหากิริยาจิต