พระอภิธรรมปิฎก
บทที่ ๑๕ - ประโยชน์ของการศึกษาปฏิจจสมุปบาท

ประโยชน์สูงสุดของการรู้ปฏิจจสมุปบาท อย่างแท้จริง คือ สามารถก้าวล่วงความทุกข์ได้เด็ดขาด ดังพระพุทธพจน์ว่า
ดูกรภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง ย่อมไม่รู้ทั่วถึงชรา - มรณะ ย่อมไม่รู้ทั่วถึงเหตุเกิดชรามรณะ ย่อมไม่รู้ทั่วถึงความดับแห่งชรามรณะ ย่อมไม่รู้ทั่วถึงข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งชรามรณะ ข้อที่ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้น จักล่วงพ้นชรามรณะ ดังนี้ มิใช่ฐานะที่จะมีได้ (ไม่มีทางเป็นไปได้) ย่อมไม่รู้ทั่วถึงชาติ.. ภพ.. อุปาทาน.. ตัณหา.. เวทนา.. ผัสสะ.. สฬายตนะ.. นามรูป.. วิญญาณ..ย่อมไม่รู้ทั่วถึงสังขาร ย่อมไม่รู้ทั่วถึงเหตุเกิดแห่งสังขาร ย่อมไม่รู้ทั่วถึงความดับแห่งสังขาร ย่อมไม่รู้ทั่วถึงข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งสังขาร สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้น จักล่วงพ้นสังขารทั้งหลาย ดังนี้ มิใช่ฐานะที่จะมีได้
ดูกรภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์ เหล่าใดเหล่าหนึ่งแล ย่อมรู้ทั่วถึงชรามรณะ ย่อมรู้เหตุเกิดแห่งชรามรณะ ย่อมรู้ทั่วถึงความดับแห่งชรามรณะ ย่อมรู้ทั่วถึงข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งสังขาร ข้อที่สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้น จักล่วงพ้นชรามรณะ ดังนี้ เป็นฐานที่จะมีได้ ย่อมรู้ทั่วถึงชาติ.. ภพ.. อุปาทาน.. ตัณหา.. เวทนา.. ผัสสะ.. สฬายตนะ.. นามรูป.. วิญญาณ.. ย่อมรู้ทั่วถึงสังขาร ย่อมรู้ทั่วถึงเหตุเกิดแห่งสังขาร ย่อมรู้ทั่วถึงความดับแห่งสังขาร ย่อมรู้ทั่วถึงข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งสังขาร ข้อที่ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้น จักล่วงพ้นสังขารทั้งหลาย ดังนี้ เป็นฐานะที่จะมีได้ (มีทางเป็นไปได้)

สํ. นิ. ๑๖/๙๖ - ชจ/๔๗ - ๔๘