พระอภิธรรมปิฎก
บทที่ ๑๓ - วิญญัตติรูป ๒

วิญญัตติรูป คือ รูปที่แสดงให้คนอื่นรู้ความประสงค์ของตน อันเกิดจากการเคลื่อนไหวและการพูด มี ๒ ชนิด คือ
(๑) กายวิญญัติ มีการแสดงให้รู้ความหมายด้วยการไหวกายเป็นลักษณะแบ่งออกเป็น
ก. โพธนกายวิญญัติจงใจให้ผู้อื่นรู้ความหมายด้วยการกวักมือ สั่นศีรษะ เป็นต้น
ข. ปวัตตนกายวิญญัติ เคลื่อนไหวกายโดยปกติ มิได้มีเจตนาจะให้ผู้อื่นรู้ ความหมาย
(๒) วจีวิญญัติ รูปที่แสดงให้ผู้อื่นรู้ความประสงค์ด้วยการพูด มี ๒ ชนิด คือ
ก. โพธนวจีวิญญัติ เปล่งวาจาโดยเจตนาให้ผู้อื่นรู้ความหมายหรือความประสงค์
ข. ปวัตตนวจีวิญญัติ เปล่งวาจาโดยมิได้มีเจตนา เช่น อุทานออกมาหรืออ่าน หนังสือออกเสียงคนเดียว