พระอภิธรรมปิฎก
บทที่ ๑๒ - การกำหนดอายุของสัตว์ต่าง ๆ

การกำหนดอายุของสัตว์ต่าง ๆ

ปีที่นับกันในมนุษย์ ๑,๐๐๐ ปี เป็น ๑ วัน ๑ คืน ในมหานรกอเวจี ๓๐ วัน และคืนนั้นเป็น ๑ เดือน ๑๒ เดือน เป็น ๑ ปี (เท่ากับ ๓๖๐,๐๐๐ ปีมนุษย์) สัตว์ทั้งหลายย่อมหมกไหม้ในนรก หลายพันปี หลายแสนปี ด้วยการนับปีนั้น บางพวกตั้งอยู่ตลอดกัปก็มี ๕๐๐ ปีที่นับกันในมนุษย์เป็น ๑ วัน ๑ คืน ในนรกที่จัดเป็นยมโลก ๓๐ วันคืน เป็น ๑ เดือน ๑๒ เดือนเป็น ๑ ปี (เท่ากับ ๑๘๐,๐๐๐ ปีมนุษย์) สัตว์ทั้งหลายย่อมหมกไหม้ในนรก หลายพันปี หลายแสนปี ฝ่ายดิรัจฉาน วันเดียว ตายเกิดตั้ง ๖ หนก็มี ๑ เดือน ที่กำหนดกันในมนุษย์เป็น ๑ คืน ๑ วัน ของแดนเปรต ๓๐ วันคืนเป็น ๑ เดือน ๑๒ เดือนเป็น ๑ ปี ประมาณอายุของพวกเปรต ๕๐,๐๐๐ ปี ด้วยการนับนั้น นับอย่างมนุษย์ ๑,๕๐๐๐,๐๐๐ ปี
คนชาวชมพูทวีป มีอายุ ๑๐ ปีบ้าง มีอายุถึงอสงไขยบ้าง กำหนดสูงต่ำ อยู่ในระหว่างนี้ คนชาวทวีปอมรโคยาน มีอายุ ๒๕๐ ปีคนชาวทวีปบุพพวิเทหะมีอายุ ๕๐๐ ปี คนชาวทวีปอุตตรกุรู มีอายุ ๑,๐๐๐ ปี เป็นกำหนดที่แน่นอน
๕๐ ปีของมนุษย์ เป็น ๑ วัน ๑ คืน ของเทพชั้นจาตุมหาราชิกะ ๓๐ วันคืน เป็น ๑ เดือน ๑๒เดือน เป็น ๑ ปี ๕๐๐ ปีทิพย์ เป็นกำหนดอายุของเทพเหล่านั้น เท่ากับ ๙,๐๐๐,๐๐๐ ปีมนุษย์
๑๐๐ ปี ของมนุษย์เป็น ๑ วัน ๑ คืน ของเทพชั้นดาวดึงส์ ๓๐ วันคืน เป็น ๑ เดือน ๑๒ เดือนเป็น ๑ ปี ๑,๐๐๐ ปีทิพย์ เป็นกำหนดอายุของเทพชั้นดาวดึงส์ เท่ากับ ๓๖,๐๐๐,๐๐๐ ปีมนุษย์
๒๐๐ ปีของมนุษย์ เป็น ๑ วัน ๑ คืนของเทพชั้นยามะ ๓๐ วันคืน ๑ เดือน ๑๒ เดือน ๑ ปี ๒,๐๐๐ ปีทิพย์ เป็นกำหนดอายุของเทพชั้นยามะนั้น เท่ากับ ๑๔๔,๐๐๐,๐๐๐ ปีมนุษย์
๔๐๐ ปีของมนุษย์ เป็น ๑ วัน ๑ คืน ของเทพชั้นดุสิต ๓๐ วันคืน เป็น ๑ เดือน ๑๒ เดือน เป็น ๑ ปี ๔,๐๐๐ ปีทิพย์ เป็นกำหนดอายุของเทพชั้นดุสิตนั้น เท่ากับ ๕๗๖,๐๐๐,๐๐๐ ปีมนุษย์
๘๐๐ ปีของมนุษย์ เป็น ๑ วัน ๑ คืน ของเทพชั้นนิมมานรดี ๓๐ วันคืน เป็น ๑ เดือน ๑๒เดือน เป็น ๑ ปี
๘,๐๐๐ ปีทิพย์ เป็นกำหนดอายุของเทพชั้นนิมมานรดีนั้น เท่ากับ ๒,๓๔๐,๐๐๐,๐๐๐ ปีมนุษย์
๑,๖๐๐ ปีของมนุษย์ เป็น ๑ วัน ๑ คืน ของเทพชั้นปรนิมมิตวสวัตตี ๓๐ วันคืนเป็น ๑ เดือน ๑๒ เดือน เป็น ๑ ปี ๑๖,๐๐๐ ปีทิพย์ เป็นกำหนดอายุของเทพชั้นปรนิมมิตวสวัตตีนั้น เท่ากับ ๙,๒๑๖,๐๐๐,๐๐๐ ปีมนุษย์
๑ อันตรกัป ก็เป็นกัป ๒๐ อันตรกัปก็เป็นกัป ๔๐ อันตรกัป ก็เป็นกัป ๖๐ อันตรกัปก็เป็นกัป ๘๐ อันตรกัปเป็นมหากัป
๑ อันตรกัป เป็นกัปอย่างไร พระเทวทัตย่อมหมกไหม้ในนรกในกัปใด ก็พระเทวทัตนั้น พระผู้ทรงพระภาคเจ้าตรัสว่า ตั้งอยู่ตลอดกัป ๑ อันตรกัปเป็นกัปด้วยประการฉะนี้
๒๐ อันตรกัป เป็นกัปอย่างไร กำหนดอายุของเทพชั้นพรหมปุโรหิต ๒๐ อันตรกัป เทพเหล่านั้น พระผู้ทรงพระภาคเจ้า ตรัสว่า ตั้งอยู่ตลอดกัป ๒๐ อันตรกัป เป็นกัปด้วยประการฉะนี้
๔๐ อันตรกัป เป็นกัปอย่างไรกำหนดอายุของเทพพวกพรหมกายิกะ ๔๐ อันตรกัป ก็เทพเหล่านั้น พระผู้ทรงพระภาคเจ้า ตรัสว่า ตั้งอยู่ตลอดกัป ๔๐ อันตรกัป เป็นกัปด้วยประการฉะนี้
๖๐ อันตรกัป เป็นกัปอย่างไร กำหนดอายุของพวกมหาพรหม ๖๐ อันตรกัป ก็มหาพรหมเหล่านั้น พระผู้ทรงพระภาคเจ้า ตรัสว่า ตั้งอยู่ตลอดกัป ๖๐ อันตรกัปเป็นกัป ด้วยประการฉะนี้
๘๐ อันตรกัปเป็นมหากัปอย่างไรกำหนดอายุของเทพชั้นปริตตาภะ ๑ มหากัปกึ่ง
กำหนดอายุของเทพชั้น อัปปมาณาภะ มหากัป ๔ ภาค
กำหนดอายุของเทพชั้น อาภัสระ ๒ กัป
กำหนดอายุของเทพชั้น ปริตตสุภะ ๒ มหากัปกึ่ง
กำหนดอายุของเทพชั้น อัปปมาณสุภะ ๓ มหากัปกึ่ง
กำหนดอายุของเทพชั้น สุภกิณหะ ๔ มหากัป
กำหนดอายุของเทพชั้น เวหัปผละ ๕๐๐ กัป
กำหนดอายุของเทพชั้น อสัญญสัตว์ ๑,๐๐๐ ปี
กำหนดอายุของเทพชั้น อวิหะ ๑,๐๐๐ กัป
กำหนดอายุของเทพชั้น อตัปปะ ๒,๐๐๐ กัป
กำหนดอายุของเทพชั้น สุทัสสะ ๔,๐๐๐ กัป
กำหนดอายุของเทพชั้น สุทัสสี ๘,๐๐๐ กัป
กำหนดอายุของเทพชั้น อกนิฏฐะ ๑๖,๐๐๐ กัป
กำหนดอายุของเทพชั้น อากาสานัญจายตนะ ๒๐,๐๐๐ กัป
กำหนดอายุของเทพชั้น วิญญาณัญจายตนะ ๔๐,๐๐๐ กัป
กำหนดอายุของเทพชั้น อากิญจัญญายตนะ ๖๐,๐๐ กัป
กำหนดอายุของเทพชั้น เนวสัญญานาสัญญายตนะ ๘๐,๐๐๐ กัป.


การกำหนดอายุของสัตว์ โลกบัญญัติ ๖๖-๖๘ การกำหนดอายุของสัตว์ในคัมภีร์มีต่างกัน ให้เทียบเคียง อายุของชาวอมรภโคยาน ในที่ นี้กับหน้า ๑๐๒