พระอภิธรรมปิฎก
บทที่ ๑ - ความหมายและประวัติอภิธรรม

ยํ เอตฺถ วุฑฺฒิมนฺโต สลกฺขณา ปูชิตา ปริจฺฉินฺนา

วุตฺตาธิกา จ ธมฺมา อภิธมฺโม เตน อกฺขาโตติ

(ปฐมสมนฺต. ๒๐)

ด้วยเหตุที่ธรรมทั้งหลายที่มีความเจริญ ที่มีความกำหนดหมาย
ที่บุคคลบูชาแล้ว ที่บัณฑิตกำหนดตัด และที่ยิ่ง อันพระผู้มี พระภาคตรัสไว้แล้ว
ในอภิธรรม เพราะฉะนั้นท่านจึงกล่าวว่า อภิธรรม

อภิธรรม แปลว่า ธรรมยิ่ง ธรรมวิเศษ หรือยิ่งกว่าธรรมอื่น ๆ เพราะอภิศัพท์แปลว่า ยิ่ง อย่างประโยคว่า พาฬฺหา เม อาวุโส ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ โน ปฏิกฺกมนฺติ อภิกฺกนฺตวณฺณาติ ดูกรอาวุโส ทุกขเวทนาแรงกล้า ย่อมเจริญแก่ข้าพเจ้าไม่ลดน้อยถอยลงเลย ดังนี้ และว่า มีวรรณะงามยิ่งนัก. โย จ ชาติโภคยสหิสฺสริยาทิสมฺปตฺตีหิ อติเรกตโร เจว วิเสสวณฺณตโร จ ราชกุมาโร โส อติราชกุมาโรติ วุจฺจติ. ราชกุมารใดยิ่งกว่ากัน โดยสมบัติมีชาติ โภคะ ยศ และความเป็นใหญ่เป็นต้น และมีฉวีวรรณวิเศษกว่า ราชกุมารนั้น เขาเรียกว่า ราชกุมารผู้ยิ่งใหญ่.
อภิธรรม เมื่อจัดเป็นปิฎกก็เป็น ๑ ใน ๓ สำหรับการจำแนกคำสอนของพระพุทธเจ้าคือ พระวินัย พระสูตร และ พระอภิธรรม (ดูแผนผังประกอบ) พระไตรปิฎกฉบับสยามรัฐ จำนวน ๔๕ เล่ม เป็นอภิธรรมปิฎก ๑๒ เล่ม คือ เล่มที่ ๓๔ - ๔๕
เมื่อว่า โดยการกำหนดปกรณ์ หรือประเภทธรรมที่จะแสดงใน อภิธรรม เป็น ๗ ปกรณ์คือ
๑. ธัมมสังคณี (The Enumeration of Phenomena)
๒. วิภังคกถา (The Book of Treatises)
๓. ธาตุกถา (The Discussion with reference to the Elements)
๔. ปุคคปัญญัติ (The Description of Individuals)
๕. กถาวัตถุ (The Points of Controversy)
๖. ยมก (The Book of Pairs)
๗. ปัฏฐาน (The Book of Relations)